Chicago’da 1946 yılında doğan Amerikalı şarkıcı, söz yazarı, şair, ressam, yazar ve fotoğrafçı Patti Smith’in ailesi açık fikirli, okuyan insanlardı ve evin içi kültür doluydu. Patti, bir yandan Yehova Şahidi olarak yetiştirildi ve güçlü bir dini eğitim aldı. Gençken, çok kısıtlayıcı bulduğu için dini bıraktığını söylerken dua etmeyi hiç bırakmadığını da ekliyor.
New York New York!
Noone expected me. Everything awaited me.
1967’de çalıştığı fabrikadaki işinden çıkarılınca New York’a gitmeye karar verdi. Patti Smith, New York’a gelme sebebini şu şekilde aktarıyordu:
O zamanlar sanatçı olmak için değil, yaşamak için iş bulmaya gittim. New York’da birçok kitapçı olduğunu biliyordum, sonradan gerçekten bir kitapçıda iş buldum.
Patti, New York’da şiir ve müziğe olan sevgisini de birleştirecek ve benzersiz, devrimci eserler yaratacak, zamanla da bir kültür ikonuna dönüşecekti. Ayrıca burada hayatının aşkı ve dostu olacak Robert Mapplethorpe ile tanışacaktı…
Robert Mapplethorpe ve İkonik Chelsea Otel
Şu anda zamanın en etkili fotoğrafçıları arasında gösterilen Robert Mapplethorpe ile Patti Smith’in yolu ilk kez bir arkadaşının odasında kesişiyordu.
Uyandı ve bana gülümsedi, onun benim her zaman hayatımda olacağını o an anladım.
Pattı Smıth
1969 yazında üçüncü karşılaşmalarında birlikte Chelsea Oteli’ne yerleşen ikili, yaratıcı bir ittifakın, romantik bir ilişkinin ve derin bir dostluğun da temelini atmış oldu. Efsanevi Chelsea Oteli o zaman daha ünlü olmamış Allen Ginsberg, William Burroughs ve Bob Dylan gibi birçok sanatçının da adresiydi.
Yoğun ve romantik ilişkileri yoksulluk ve Mapplethorpe’un cinselliğiyle boğuşuyordu. Yıllar sonra ayrılan ikili Mapplethorpe’un 1989’daki ölümüne kadar hep arkadaş kaldı. Onu, hayatındaki en etkili ve önemli kişilerden biri olarak gören Smith, ölmeden önce kendisine söz verdiği ilişkilerinin hikâyesini anlatan Çoluk Çocuk (Just Kids) kitabıyla National Kitap Ödülü’nü kazandı. Bu kitap dostluklarının, aşklarının ve kaybın kitabıydı. Smith hala ondan bahsederken “O kadar güçlüydü ki bağımız, onu hala hissedebiliyorum.“ diyecekti.
Smith’in albümlerinin kapaklarını da hayattayken hep Mapplethorpe çekiyordu. Bu kapaklardan en tartışmalı ve ünlü olanı ise Smith’in Easter albümü kapağıydı.
Güzellik standartlarına uymayı reddeden traş edilmemiş kol altı görüntüsüyle oldukça tepki alan Smith bu durumu hiç umursamamıştı.
“Because the Night Belongs to Lovers” Nasıl Ortaya Çıktı?
Her şey 1977 yılında Bruce Springsteen’in stüdyodaki ilk gününde kaydettiği ilk şarkının sözlerini Patti Smith’in yazmasını istemesiyle başladı. Springsteen şarkının adını “The Night Belongs to Lovers” koymuştu, şarkıda sadece basit bir vokal vardı ve nakarat dışında hiçbir söz yoktu. Patti Smith’in bir gece, sonradan evleneceği Fred Sonic Smith’in aramasını beklerken sözlerini yazdığı bu şarkı, müzik tarihinin klasikleri arasına girecek ve çıktığı yıl Billboard Hot 100 listesinde 13 ve Birleşik Krallık Listesi’nde beş numaraya ulaşacaktı.
Birkaç şey mırıldandım ve harika bir nakarat buldum, biliyordum ki… Harika bir nakarat, ne kadar harika olursa olsun, yine de harika bir şarkı değildir. Patti onu harika bir şarkıya dönüştürdü.
Bruce Sprıngsteen
Bruce müziği yazdı ve ben kendimi her zaman onun tercümanı olarak görüyorum.
Pattı Smıth, 1978’de Bir Röportajında
Bu en bilinen şarkısı olsa da Patti Smith ve grubu, 1974’ten beri Arista Records ve Columbia Records’ta on bir stüdyo albümü, üç canlı albüm, iki EP, on dokuz single, üç derleme albüm yayınladı.
Şiir ve Patti Smith
1972 yılında ilk şiir kitapçığı “Seventh Heaven” basıldı. Şiir yazmak kadar şiir okumayı da çok seven Patti Smith, bu alanda imza bir stile sahip olacaktı: Okurken canlı ve sürükleyiciydi; ritmini rock’n roll’dan ilham alarak şekillendiriyor, bunu da coşku dolu bir enerjiyle yapıyordu.
have you held
dylan’s snake
it rattles like a toy
it sleeps in the grass
it coils in his hand
it hums and it strikes out
when dylan cries out
when dylan cries out
Yükselen Punk İkonu
Patti Smith’i dünyaya tanıtan ilk albümü Horses ile, “punk şair” olarak anılmaya başlandı. Punk müziğin köşe taşlarından diyebileceğimiz bu albümde, geleneklere meydan okudu. “Gloria” ve “Land” gibi şarkıları, isyanın marşları haline gelirken, Patti Smith’in parçalarındaki sanatsal derinlik onu hem rock yıldızı hem de şair olarak tanımladı. Horses’ın kapağını da Mapplethorpe çekmişti, yine farklı bir işe imza atmıştı: makyajsız, dağınık saçlı, gülmeyen, erkek kravatlı ve ceketli kameraya güvenle bakan bir kadın!
Çalışmak, Daha Çok Çalışmak
Tüm önemli ilişkilerimin temelinde üretmek vardı. Sam (Shepard) ile bir dönem sevgili olduk ama ömür boyu süren, birlikte çalışan sevgi dolu dostlardık. Birlikte bir oyun yazdık, şarkılar yazdık. Robert’la ise romantik ilişkimiz sona erdikten sonra bile aramızdaki bağ, birbirimizin üretimine olan inançtı. Birlikte çalışmayı severdik ve bu, ilişkimizi ayakta tuttu. Beni birilerine bağlayan şey üretmekti ve tabi ki karşılıklı saygı.
Patti Smith has always worked.
She is still working.
She has never stopped.
Caryn Rose
Patti Smith, “70’lerin yükselen punk sahnesinde kilit bir figürdü. The Ramones ve The Sex Pistols gibi gruplar hızlı tempolu, saldırgan şarkılar çalarken, Patti içe dönük ve şiirsel, ancak aynı derecede isyankâr bir tarz sunuyordu. Onun punk müziği, sadece öfkeli ve yüksek sesli değildi zeki, tutkulu ve şiirseldi de.
1970’lerin sonlarına ve 80’lere doğru Patti’nin tarzı, köklerine sadık kaldı ancak müziği daha da olgunlaştı. O yıllarda da Patti, androjen görünümleri benimsemeye devam etti, bu da onun muhalif kişiliğini yansıtıyordu.
1970’ler rock’n roll sahnesinde “punk şair” olarak adını duyurduğu yoğun bir on yılın ardından Patti Smith, sahnelere ara vererek ailesine ve yazılarına odaklanmayı seçti. 16 yıl sonra yeniden turnelere başlayan Smith’in, A Book of Days adlı kitabı 2022 yılında yayımlandı.
Patti Smith hâlâ yazıyor, sahneye çıkıyor, fotoğraf çekiyor, günlük tutuyor; ne olursa olsun -yaş, kayıplar, değişen zamanlar- dolu dolu yaşıyor. O, punk’ın bir tür değil, bir yaşam tarzı olduğu fikrini somutlaştırıyor. Üretmeye, doğru sayfada olmaya, ne olursa olsun çalışmaya devam ediyor.
